ب
ب

dövlət partiyarlari və iranin çağdaş tarixindəki yeri 3

Geniş və bir partiya yaratmaq fikiri , xaricdə təhsil almış İranlılar xususilə Samuel Hantinqton (Harvard universitetinin siyasi elmlər professoru) Havadarları tərəfindən irəli sürüldü .Belənçi partiyanın yaranmasından məqsəd, Ölkə xalqının əksərinin siyasi işlərə maraqlandırmaqla, dövlət və xalqı bir birinə bağlamaqda təsir edici amil yarada ...

Nilufər Kəsra

 

Dövlət partiyaları (Üçüncü dövr) və bir partiyalı quruluşun yarnması

Geniş və bir partiya yaratmaq fikiri , xaricdə təhsil almış İranlılar xususilə Samuel Hantinqton (Harvard universitetinin siyasi elmlər professoru) Havadarları tərəfindən irəli sürüldü .Belənçi partiyanın yaranmasından məqsəd, Ölkə xalqının əksərinin siyasi işlərə maraqlandırmaqla, dövlət və xalqı bir birinə bağlamaqda təsir edici amil yarada .

Beləliklə Məhəmməd Rza Şahın həmrəylinin cəlb eləməyə bir sıra cəhdlər üz verdi və onu bu niyyətlə ki bir partiyalı quruluşu planının həyata keçirilməsilə Şah bütün siyasi fəaliyyətlərin rəhbərliyin öhdəsinə alacaq , özü ilə həmrəy elədi. Şah özünün (Pasox be tarix (tarixə cavab)) kitabında bu barədə deyir:.

Biz inanırıq ki İranın bütün xalqı bizim hər birimizin rahatlığın və xoşbəxtliyin təmin eliyən milli məqsədlərə əl çatmağa birləşməlidilər və bir istiqamətdə hərəkət eliyələr, bütün cəhdlər ölkənin inkişafı yolunda olsun. Nə bir birinin cəhdlərin əsərsiz eləmək neçə partiyalı quruluşda təfriqə və pərakəndəlik imkanı çoxdur. hər hansı partiyada olan bir qurup başqaları ilə qudrət əldə eləmək və hökuməti ələ keçirmək uğrunda çaxnaşmaqdadır . hər qurup öz sözlərin yeritmək istiyir və nəticədə ixtilaflar yaranır bir halda ki Rəstaxiz partiyasında quruplar muharibəsindən xəbər yoxdur .[1]

   Beləliklə Rəstaxiz –e Melli – ye – İran (İranın milli dirçəlişi) partiyası şahın əmrilə şəmsi 1353- cü ilin 11 İsfəndində formalaşdı və bütün partiyalar o cümlədən İran-e novin partiyası , Mərdom partiyası , Pan İranist və İraniyan ona qarışdılar . bir azdan sonra iş bir yerə yetişdi ki bu siyasi partiyada müşarikət eləmək məcburi elan olundu və şah öz sözlərində dedi : “hər kimsə bu partiyada üzv olmalıdır və öz vəziyyətin aydınlaşdırmalıdır . olmasa İrandan xaric olsun . çıxmaq istəməsələr, yerləri türmədir , və dövlət elan elədi hər İranlı ki partiyada müşarikət eləmək istəmir pasport verilib və xaricə göndəriləcək.”

   Beləliklə Rəstaxiz partiyası dövlət və diktatorluğun əlində bir alətə çevrilirdi və şah dördüncu bir təməl ozünün diktatorluğunun üç təməlinə əlavə elədi[2] və dövlət partiyası daha çox qudrət və müstəqilliyə malik Olmaq yerinə faktiki olaraq hökumətin qudrətin yeritmək alətlərinə çevrildi.

   Yeni partiyanım baş katibliyi əvvəlcə baş nazir və İran –e Novin partiyasının başçısı Əmir Abbas Huveydanın öhdəsinə qoyuldu və əlbətdə Şahın niyyəti bu idi ki baş nazirinin siyasi fəaliyyətlərin nəzarəti altına alsın . Sonralar bu partiyanın rəhbərliyi Cəmşid Amuzqarın öhdəsinə qoyuldu və sonralar baş nazirliyə seçildi. Amma Cəmşid Amuzqarın partiyada gördüyü işləri ki Pişro (Qabaqcıl) cinahın yaranmasına səbəb oldu özü partiyanın zəifliyi amillərdən oldu və partiyanın cəmiyyətdə birlik, həmrəylik və Sabitlik amili olması yerinə , özü dövlət ricalları və siyasi dövlətçilərin arasında gərginlik və ixtilaf yaranmanın əsas səbəblərindən oldu . bu arada Pişro (Qabaqcıl) , Sazənde (yaradıcı) və Liberal cinahların toqquşmaları bu prosesin kəskinliyinə artırdı .

   Rəstaxiz- e Mellət-e İran partiyası 3 il formalaşandan sonra rejimin təməllərindən biri kimi muxaliflərin hucumlarına məruz qaldı və onun davranışı narazılıqların kəskinliyinə səbəb oldu . belə ki öz məqsədləri o cümlədən rejimin möhkəmləndirməsində və padşahlığın əsaslandırmasında və dövlətin sabitliyində uğur qazana bilmədi və sabitlik yaratmaq yerinə rejimin bütünün zəifləndirdi və padşahlığı əvvəldən daha çox xalqdan ayırdı və rejimdə olan az saylı əlaqələri aradan qaldırdı və nəhayətən 1357-ci ilin payızında rejimin öz əmrilə yığışlandı .

 

   Əmir Əbbas Hoveyda cənabları Rəstaxiz –e Mellət –e İran partiyasının baş katibi.

   Şəmsi 1352-ci ilin Azər ayının biri iclasındakı məmləkətin gələcayinin taleyinin muəyyənləşdirmə və habelə partiyaların təklifləri barəsində irəli sürdüyümüz şözlərin ardınca indi ki Rəstaxiz-e Mellət-e İran partiyası formalaşıb öz fikrimizi bu partiyanın təklifləri barəsində açıxlıyıb və elan eliyiriq ki Rəstaxiz-e Mellət-e İran partiyasından intizarımız budur ki xalqa öyrətsin ki padşahlıq quruluşu – konstitusiya- Şah və Xalq İnqilabı qarşısında öz milli təkliflərin və borcların ən yaxşı tərzilə öhdəsinə alalar və yerinə yetirələr.

   Niyavəran sarayı 5 xordad 1354-cü il tarixində :  imza Məhəmməd Rza Pəhləvi       Rəstaxiz-e Mellət –e İran partiyası tarix : 16.2.2536 baş katib nomrə :1143.

Hörmətli dost Doktor Huşəng Nəhavəndi cənabları Əlahəzrət İran Şəhbanu (Şah qadını) sunun xususi bürö başçısı .

   Tam sevinməklə o cənabın Rəstaxiz –e Mellət –e İran partiyasının təbliğat və oyrətmə rəhbərliyi komitəsinin üzvlüyünə yararlı Seçilməsin xəbərdarlığınıza çatdırır.

   Milli çağırışı qəbul etdiyiniz üçün minnətdarlığımızı bildirməklə o hörmətli əməkdaşımıza Rəstaxiz-e Mellət İran partiyasının İran ali komandanliyinin göstərişləri altında təlimat məqsədlərin yerinə yetirməkdə uğurların səmimi qəlbdən arzu eliyiriq .

   Iradətli Rəstaxiz-e Mellət –e İran partiyasının başkatibi Məhəmməd Baheri

 

                                                                                 Mohur :no 8094                                                                                                                                   18.7.36      

xususi işlər

haşiyə : Nadir Şirax cənabları mənim xususi qovluqumda saxlanıla  5.18                       



 

 
شناسه مطلب : 1607|
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار : 0
انتشار یافته : 0
نظر شما
نام: *
 
ایمیل :
 
نظر شما: *
 

تماس با ما : 38-22604037(9821+) Info@iichs.org
کليه حقوق اين سايت متعلق به موسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران مي باشد.
درج مطالب در سايت لزوماً به معني تاييد آن نيست.
استفاده از منابع اين سايت با ذکر ماخذ مجاز است.